EcoVadis คืออะไร ทำไมลูกค้าถึงขอให้ทำ และธุรกิจต้องเตรียมตัวอย่างไร

EcoVadis คืออะไร ทำไมลูกค้าถึงขอให้ทำ และธุรกิจต้องเตรียมตัวอย่างไร
EcoVadis คืออะไร เป็นคำถามที่ผู้ประกอบการไทยจำนวนมากเริ่มเจอบ่อยขึ้นในช่วงหลัง โดยเฉพาะเมื่อลูกค้าหรือคู่ค้าต่างชาติส่งอีเมลมาแจ้งว่าต้องลงทะเบียนเข้ารับการประเมิน EcoVadis ก่อนจึงจะยังคงสถานะซัพพลายเออร์ต่อไปได้ บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจตั้งแต่ EcoVadis คืออะไร ประเมินเรื่องอะไรบ้าง ทำไมธุรกิจถึงถูกขอให้ทำ EcoVadis ไปจนถึงขั้นตอนเตรียมตัวให้ผ่านเกณฑ์

EcoVadis คืออะไร
EcoVadis คือแพลตฟอร์มประเมินความยั่งยืนของธุรกิจ (Business Sustainability Rating) ก่อตั้งขึ้นในปี 2007 ปัจจุบัน EcoVadis มีเครือข่ายบริษัทที่เคยผ่านการประเมินมากกว่า 150,000 แห่งทั่วโลก ครอบคลุมมากกว่า 185 ประเทศ และมากกว่า 250 หมวดหมู่ธุรกิจ (Spend Category) EcoVadis ถูกใช้อย่างแพร่หลายในฐานะเครื่องมือคัดกรองคู่ค้าด้านความยั่งยืน โดยบริษัทข้ามชาติจำนวนมากกำหนดให้ซัพพลายเออร์ในห่วงโซ่อุปทานต้องเข้ารับการประเมิน EcoVadis เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการจัดซื้อ

EcoVadis ประเมินอะไรบ้าง
การประเมิน EcoVadis อ้างอิงมาตรฐานสากล เช่น GRI Standards, ISO 26000 และหลักการของ UN Global Compact โดยแบ่งเกณฑ์ประเมินออกเป็น 4 หมวดหลัก ได้แก่
•     Environment (สิ่งแวดล้อม) เช่น การจัดการพลังงาน น้ำ ของเสีย และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
•     Labor & Human Rights (แรงงานและสิทธิมนุษยชน) เช่น สภาพการทำงาน ความปลอดภัย และการไม่เลือกปฏิบัติ
•     Ethics (จริยธรรมทางธุรกิจ) เช่น การต่อต้านคอร์รัปชัน และการแข่งขันที่เป็นธรรม
•     Sustainable Procurement (การจัดซื้อจัดจ้างอย่างยั่งยืน) เช่น การคัดเลือกและติดตามคู่ค้าของตัวเองในห่วงโซ่อุปทาน

น้ำหนักของแต่ละหมวดใน EcoVadis จะปรับตามอุตสาหกรรม ขนาดองค์กร และประเทศที่ตั้งของบริษัทที่กรอกไว้ตอนลงทะเบียน จึงทำให้แบบสอบถามของแต่ละบริษัทไม่เหมือนกันทั้งหมด

ทำไมธุรกิจถึงถูกขอให้ทำ EcoVadis
จากการดูแลลูกค้าหลายอุตสาหกรรม พบว่าเหตุผลที่ธุรกิจเริ่มทำ EcoVadis มักมาจาก 2 สาเหตุหลัก คือลูกค้าหรือคู่ค้ากำหนดเป็นเงื่อนไขทางธุรกิจโดยตรง และการต้องการสร้างภาพลักษณ์หรือความได้เปรียบทางการแข่งขัน

ตัวอย่างที่พบบ่อย เช่น ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าเคมีภัณฑ์ที่ส่งวัตถุดิบให้แบรนด์เคมีภัณฑ์ระดับโลกซึ่งกำหนดเกณฑ์คะแนน EcoVadis ขั้นต่ำไว้ในสัญญาจัดซื้อ ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ที่ส่งสินค้าให้แบรนด์ความงามหรือแฟชั่นต่างชาติที่มีนโยบาย Supplier Code of Conduct ชัดเจน หรือผู้ผลิตสินค้า OEM ที่ส่งสินค้าให้ retailer ต่างประเทศซึ่งใช้ EcoVadis เป็นส่วนหนึ่งของการต่อสัญญาประจำปี ทั้งหมดนี้สะท้อนเทรนด์เดียวกันคือบริษัทข้ามชาติต้องบริหารความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทานของตัวเอง ซึ่งได้รับแรงหนุนเพิ่มเติมจากกฎหมายอย่าง Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) ของสหภาพยุโรปที่ผลักดันให้บริษัทขนาดใหญ่ต้องตรวจสอบคู่ค้าตลอดห่วงโซ่อุปทานมากขึ้น

EcoVadis Scorecard และ Medal ต่างกันยังไง
ผลการประเมิน EcoVadis แสดงเป็นคะแนนเต็ม 100 คะแนน และตั้งแต่ปี 2024 เป็นต้นมา EcoVadis เปลี่ยนมาให้ Medal ตามอันดับเปอร์เซ็นไทล์เทียบกับบริษัททั้งหมดในระบบ แทนการใช้คะแนนคงที่ ดังนี้
•     Platinum: อยู่ใน Top 1% ของบริษัททั้งหมดที่ผ่านการประเมิน EcoVadis
•     Gold: อยู่ใน Top 5%
•     Silver: อยู่ใน Top 15%
•     Bronze: อยู่ใน Top 35%
•     Committed Badge: คะแนนตั้งแต่ 45 คะแนนขึ้นไป แต่ยังไม่ถึงระดับ Bronze

เพราะเกณฑ์ EcoVadis อิงกับอันดับเปอร์เซ็นไทล์ ไม่ใช่คะแนนคงที่ คะแนนที่ได้ Medal ระดับเดียวกันในแต่ละปีจึงอาจไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับผลงานของบริษัทอื่นในระบบด้วย

ขั้นตอนการประเมิน EcoVadis
กระบวนการประเมิน EcoVadis แบ่งเป็น 4 ขั้นตอนหลัก
•     Registration: กรอกข้อมูลพื้นฐานของบริษัท เช่น ชื่อนิติบุคคล ขอบเขตการประเมิน ที่ตั้งสำนักงานใหญ่ ขนาดองค์กร และอุตสาหกรรม
•     Questionnaire: ตอบแบบสอบถามที่ปรับตามอุตสาหกรรม ขนาด และประเทศของบริษัท พร้อมแนบเอกสารประกอบได้สูงสุด 55 ไฟล์
•     Expert Analysis: นักวิเคราะห์ของ EcoVadis ตรวจสอบคำตอบและเอกสารประกอบ ร่วมกับข้อมูลข่าวสารสาธารณะเกี่ยวกับบริษัท
•     Results: เผยแพร่ผลคะแนนและ Scorecard ให้บริษัทและคู่ค้าที่ร้องขอดูผ่านแพลตฟอร์ม

ระยะเวลาตั้งแต่ส่งแบบสอบถามจนได้ผลประเมิน EcoVadis โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 6 ถึง 8 สัปดาห์ และ Scorecard ที่ได้จะมีอายุ 12 เดือนนับจากวันที่เผยแพร่ผล จึงต้องเข้ารับการประเมินซ้ำทุกปีเพื่อรักษาสถานะ

ธุรกิจต้องเตรียมอะไรบ้างก่อนเริ่มทำ EcoVadis
ก่อนเริ่มตอบแบบสอบถาม EcoVadis ธุรกิจควรเตรียมนโยบายและเอกสารพื้นฐานให้พร้อม เพราะ EcoVadis ให้น้ำหนักกับหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรและมีการประกาศใช้จริงในองค์กร ไม่ใช่แค่การมีแนวปฏิบัติอยู่ในหัว
•     Code of Conduct หรือจรรยาบรรณธุรกิจที่ลงนามและสื่อสารให้พนักงานรับทราบ
•     Environmental Policy พร้อมข้อมูลการใช้พลังงาน น้ำ และการจัดการของเสีย
•     Health & Safety Policy และสถิติอุบัติเหตุจากการทำงาน
•     Anti-Corruption Policy และหลักฐานการฝึกอบรมพนักงานที่เกี่ยวข้อง
•     Sustainable หรือ Responsible Procurement Policy สำหรับการคัดเลือกและติดตามคู่ค้าของตัวเอง


ข้อผิดพลาดที่มักเจอตอนทำ EcoVadis ครั้งแรก
•     มีนโยบายอยู่จริง แต่ไม่มีการลงนามอนุมัติหรือไม่ได้สื่อสารให้พนักงานรับทราบอย่างเป็นทางการ
•     ตอบคำถาม EcoVadis โดยไม่มีเอกสารแนบยืนยัน ทำให้ได้คะแนนต่ำกว่าที่ควรแม้ปฏิบัติจริงอยู่แล้ว
•     ไม่ทันสังเกตว่าคำถามปรับตามอุตสาหกรรมและขนาดองค์กรที่กรอกไว้ตอน Registration จึงตอบไม่ตรงประเด็นที่ EcoVadis ต้องการ
•     เริ่มเตรียมตัวใกล้วันครบกำหนดที่ลูกค้าแจ้งมากเกินไป ทั้งที่กระบวนการ EcoVadis ทั้งหมดใช้เวลาราว 6 ถึง 8 สัปดาห์หลังส่งแบบสอบถาม ยังไม่นับเวลาจัดทำนโยบายและเอกสารก่อนหน้านั้น


ESG PRO ช่วยเรื่อง EcoVadis อะไรได้บ้าง
ESG PRO ให้บริการที่ปรึกษา EcoVadis แบบครบวงจร ตั้งแต่การทำ Gap Assessment เทียบกับเกณฑ์ทั้ง 4 หมวด การจัดทำหรือปรับปรุงนโยบายให้ครบตามที่ EcoVadis ต้องการ การช่วยตอบแบบสอบถามและจัดเตรียมเอกสารประกอบ ไปจนถึงการให้คำปรึกษาต่อเนื่องเพื่อยกระดับ Medal ในรอบการประเมิน EcoVadis ถัดไป หากธุรกิจของท่านกำลังถูกลูกค้าขอให้เริ่มทำ EcoVadis หรือกำลังมองหาแนวทางยกระดับผลคะแนนเดิม ทีมงาน ESG PRO พร้อมให้คำปรึกษา